elifin öküzü 1 / sevan nişanyan

cahil – meşhul

arapça kök chl: bilmemek

Arapça cahil’in çoğulu cühela. ef’el vezninde echel ise ism-i tafdil adı verilen kıyas ve abartı formu: pek cahil demek. echel-i cühela deyimi “bilmezlerin en bilinmezi” anlamına geliyor. bir de Şinasi’nin iki satırıda pek çok şeyi özetleyen şu güzel beyit var;

bedbaht ona derler ki elinde cğhelanın
kahr olmak için kesb-i kemal ü hiner eyler.

(kasbetmek: kazanmak, kemal: yetkinlik yetenek. Birincisinden müstesep, ikincisinden mükemmel geliyor.)

chl kökünün en çok kullanılan arapça masdarları cehl (türkçesi cehil) ve cehale(t) (türkçesi cehalet). ikisinin anlamı aynı. mef’ül vezninde mechül (meçhul) ise bilinmeyen demek. Eski edebiyat kitaplarında geçen tecahül-i arif “bilip bilmemezden gelme”nin osmanlıcası. Kendi cahil olan ne bilir tecahülü, ariften bahs için evvela irfan gerek dersen belki lisedeki edebiyat derslerimizde neden hep sıfır aldığım ortaya çıkar. Bir de ilaç yapımında kullanılan ebucehil karpuzu var. ne olduğunu hiç bilmiyorum, ama diğer adı “ermeni hıyarı” imiş, onu öğrendim.

everest yayınları, sayfa 48

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir